Selectieve aandacht

“Ik zie steeds dezelfde auto’s op straat, ik ben in gevaar en iedereen kijkt me aan!”

Je aandacht selectief verdelen

Ken je het gevoel dat je net bent gestopt met roken en opeens staat iedereen om je heen te paffen? Of dat je eindelijk hebt besloten welke sneakers je gaat kopen en opeens zie je de hele tijd mensen er in lopen. Grote kans dat je vervolgens niet ziet wat voor andere gympen er voorbijkomen. Logisch ook! Je kunt niet overal op letten.
Wanneer je je met iets bezig houdt, gaan je hersens in je omgeving op zoek naar datgene waar je aan denkt. Je aandacht wordt getrokken door de dingen die voor jou belangrijk zijn. Daarom kunnen twee mensen die naar hetzelfde schilderij kijken hele andere dingen in dat schilderij zien, en er een ander gevoel bij krijgen.
We noemen dit: selectieve aandacht. Selectieve aandacht kan erg handig zijn: je hoeft niet álle informatie om je heen te verwerken. Als je op zoek bent naar melk in de supermarkt is het handig dat je met name de dingen ziet die daarmee te maken hebben. Het is ook nuttig wanneer er gevaar dreigt: door selectieve aandacht heb je snel door dat er iets niet pluis is en kom je direct in actie. Bij sommige mensen staat deze aandacht- ‘alarmknop’ voor gevaar altijd aan, waardoor ze overal gevaar gaan zien. Dit komt doordat aandacht voor bedreiging angst oproept. En angst is op haar beurt dé drijfveer om alerter te zijn op dreigend gevaar. Je gaat vervolgens verklaringen zoeken voor het angstige gevoel, wat de kans vergroot dat je de wereld als nog bedreigender gaat zien.

Wat gebeurt er dan?

Omdat je je angstig of boos kunt voelen door selectieve aandacht en je dit wilt voorkomen is het een logische reactie dat je je steeds meer gaat terugtrekken en sociaal contact uit de weg gaat. Dat wordt vermijdings- en veiligheidsgedrag genoemd. Of je blijft op zoek gaan naar bevestigingen waardoor je selectieve aandacht versterkt. Dit houdt je vervelende emoties zoals angst en boosheid in stand. Je bevindt je in een vicieuze cirkel, waardoor je ‘de andere kant van het verhaal’ of andere verklaringen voor je waarnemingen, niet meer ziet.

02 beeld bij ZZD selectieve aandacht

Wat kun je eraan doen?

Wees ervan bewust dat je brein continu bevestiging zoekt voor dat wat je bezighoudt en dat heftige emoties je waarneming kleuren! Blijf daarom altijd open voor andere verklaringen voor wat je waarneemt. Daarnaast is slaap de grootste remedie: als je moe bent is het heel makkelijk om dingen in je waarneming te missen. Praat ook met mensen om je heen over je gedachten, ook al is dat niet makkelijk, zij kunnen vast goed beoordelen of je het inderdaad goed ziet!

Blijf je er toch last van houden? Dan kun je het beste contact opnemen met je huisarts. Die kan je verwijzen naar een expert die samen met jou kijkt hoe je ermee om kan gaan. Ook kun je (anomiem) contact opnemen met onze hulpverleners van MIND Korrelatie.

03 dos_donts_selectieve aandacht